Video interview bosecoloog Hans van der Lans bij de Selwerderhof in Groningen over de belangrijke rol van oude populieren gemaakt door Marit Evers en Robert Decani van de RuG

Juni 2021

In opdracht van Boomwachters Groningen hebben studenten van de RuG een video gemaakt met een interview met bosecoloog en boomexpert Hans van der Lans over het kwetsbare gebied in de ecologische zone bij de begraafplaats Selwerderhof. De video laat zien in welke mate volwassen, oude bomen een rol spelen voor de biodiversiteit in het gebied. Expert Van der Lans geeft uitleg bij de verschillende delen in het gebied. De Selwerderhof is een biotoop voor duizenden dieren, insecten en vogels waaronder herten, vleermuizen, bijen en vossen.
In 2020 en 2021 zijn ongeveer 100 populieren en wilgen gekapt en de komende vijf jaar worden er nog eens 100 geveld. We zijn hier fel op tegen en vinden dat de rijkheid van deze ecologische zones juist beschermd moet worden.

>> Bekijk het hele video interview met Hans van der Lans op YouTube

Boom- en bosecoloog: Hans van der Lans
Interview: Marit Evers (student aan de Rijksuniversiteit Groningen)
Videoproductie: Robert Decani (student aan de Rijksuniversiteit Groningen)
In opdracht van Stichting Boomwachters Groningen

Interview transcription in English:

Here we are at the Selwerderhof cemetery, a beautifully verdant cemetery designed by the landscape architect Vroom. It was constructed between 1940 and 1949 with occasional short interruptions due to World War II. In 1948 the cemetery received its official name: Selwerderhof. The cemetery is characterized by its partition into different parts, not only are there several small cemeteries, such as the Islamic cemetery and the Jewish cemetery, but also at the architectural level there are different parts. For example, this is a very green section. However, more and more trees are being felled lately, and also more and more tree felling is planned. So what does this do to the area’s biodiversity? It’s time to ask biologist Hans van der Lans some questions.

Hello Hans, could you briefly introduce yourself?

Yes I would. We are now in a place that I like myself, because it’s about nature. That’s my background: forestry and forest ecology. Old trees are what’s at stake in this field, and here we are at a place in the Selwerdhof where we can find precisely those old trees, so that’s my specialty. Sometimes I go to Germany to look at old trees, or to England to look at the remnants of virgin forests, you can still find them there; we don’t have them in the Netherlands. But we are now in a place, a section of ecology within the Selwerderhof, where we can still see some old trees. The funny thing is, those old trees often have to go, because it’s neater or for safety reasons. Well, that’s horrible.

Why, what is the importance of old trees in a place like this?

An old tree automatically develops rotten spots. You might say: “Rotten spot? Well, it’s a cemetery, that’s what you get”. But with a rotten spot you get hollow spaces, which are home to bats, woodpeckers, treecreepers and things like that, and all of these you can find here. But if you take those old poplars away, it simply means that the tree stock is rejuvenated, so a number of species disappear. Of course I’m not just talking about the large eye-catching animals, but also about the insects, it’s also about the spiders, it’s also about the beetle and the beetle larvae. All of those inhabit precisely those old trees.

So it actually affects the entire biodiversity?

Yes, it affects the entire biodiversity. And that’s not the only thing, they always use big machines to cut down the trees, so there’s driving everywhere and hence everything will be flattened. I also noticed that one of the plans they have is to clean this place up again, make it neat. Well, there’s a lot of dead wood here in these old forest patches, underneath and in between the vegetation, there are really zones full of dead wood. If you clean that up just for the sake of cleanliness, then everything that’s in there, there are ants in there, there are ant nests under there, there are probably hedgehogs and weasels under there, all of that is cleaned up and made barren.

So basically you’re saying, “that cleaning up, that shouldn’t happen at all”.

The Selwerderhof is part of the urban ecological zone that’s been designated here in Groningen, and these stretches of forest of the Selwerderhof, they’re not maintained as ecological, the only things that are taken into consideration are cleanliness and safety. Ecologists should be looking at these areas, and those “tree managers” who are always thinking about how a tree has to have a certain shape and needs to be pruned and needs to be maintained, they really shouldn’t be in charge of this at all. Ecologists have to look at this, and then of course you also have to look at safety, but the primary concern should be ecology, nature. And that doesn’t apply everywhere here in the cemetery, because there are also very neat parts, where the trees are neatly lined up, where you can prune neatly. But here we are more at the back of the Selwerderhof, precisely in that ecological zone.

Well, thank you very much, perhaps we could now go to another part of the cemetery so we can look at the surroundings there as well.

Sure.

————————–

Here we are in another part of the cemetery, where as many as 40 poplars were recently cut down. New trees were planted, as you can see behind me. What are the consequences of planting new trees while cutting down the old ones?

Just now we were standing in a place where you could still see in the background the way it used to be. This area here was like that, exactly the same: a greater amount of old trees. If you look in that direction, you can see that there are a few left standing. Why these have stayed and the others are gone, I don’t know. But they did take the crowns out, probably for safety reasons. They take away these kinds of large trees and replace them with these kinds of cuttings, they are almost cuttings, they are called trees but these are things with a diameter of seven centimeters.

Yes, there’s a clear difference between such a big tree and these ones.

Yes, it takes 50 years before they get to a reasonable size, so it doesn’t really help. You can see that the entire soil has been churned up. Everything that stood here, that had come to rest here, has been destroyed. And then of course they say “it will be beautiful again”. Yes, in your lifetime it might, but in my lifetime it won’t be the same again. They have really dealt a heavy blow to this ecological zone, because that’s what it is. Of course, it is also a cemetery, and these two functions will have to go hand in hand, but this could easily have been done by pruning and working in an ecological way, and maybe pulling down a tree once in a while, or sawing out some dangerous branches occasionally. That’s possible, they have already shown that they can saw off the entire crown. This ecological approach can coexist perfectly well with the cemetery, but then you have to start looking at trees in a different way.

Which means no longer just cutting down 40 trees, but actually looking at each tree to see if there’s something wrong with it?

From what I understood they basically want to get rid of all the old poplars here. Fortunately, a few of them are still standing, next we’ll go to a place where they’re still standing. This cutting down will be phased over five years, each year dozens will be removed. We’re talking about hundreds of trees here, that’s really very serious. And there are even places where there’s no danger at all because nobody ever comes there, and these trees are also included in this big cleanup operation, because that’s what I call it.

So basically everything that happens here is in the service of human safety?

Yes, and also in the name of cleanliness, and because people want to plant beautiful young trees, because that’s also one of the reasons. Apparently there is money to rejuvenate, there is money to tidy things up a little bit, so the Dutch cleaning frenzy kicks in, which now prevails here in the cemetery.

Yes…, well, let’s walk to the last spot we’ll visit.

————

Here we are, in front of a sign that says the Selwerderhof is part of the urban ecological structure. What does that actually mean?

I think it’s been 20 years since the municipality of Groningen decided that certain areas of green space, such as parks, should form an ecological structure. That means that the plants and animals can move in between these areas, and in this way the areas form a unified structure. There are some barriers in that unity, and there were even plans for removing these barriers. That was the intention. So that means that this is the connecting zone for the bats, this is the connecting zone for the ground beetles, and for everything else in the city in terms of ecology and nature. It should go without saying then that you shouldn’t abolish this old forest and start all over again, that would be weird. This is the one and only ecology of Groningen, the only piece of land that is really reserved for nature while the rest may all be built on. There may be some trees and some rose beds and some lawns in those areas, but this right here is the real ecological structure, and we are currently standing in an important part of this structure: the Selwerderhof.

————-

Behind me there is a large area of barren land with a few newly planted trees, but it used to look like over there, where the big poplar tree stands. How long will it take before this looks the way it used to?

Well guess what, this takes 50 years. A blow of 50 years has been dealt to the development of this forest, this piece of ecological structure. Beautiful bushes have been planted in return for this, but the tufts that are here, I see a hawthorn and I see a willow, it will be a long time before they are grown. Maybe you can look over there, look, here is a somewhat older hazel. Luckily this one has remained standing, but I can only hope it stays and they don’t clear it out during the next round. But that thing, its stems are also at least 20, 25 years old, and the stump may be even older. Well, here everything is gone, really, everything including the tree stumps has been torn out of the ground. They even took out the stumps here with a big cultivator and they just left the ground completely bare. This is really a disaster for the ecological structure, and it’s a disaster for everything that has lived here. And then you shouldn’t say, because that’s what people tend to say, “but there are green areas in other places.” No, don’t talk about other places. We are already short of everything; the urban ecological structure is already a minimum, and you are going to subtract something from that minimum. It’s just not right. Groningen city council…, Groningen city council…, do something about it! Put your ecologists to work, and let the ecologists have their say, instead of the tree people.

Thank you for all the information.

Wild west taferelen in de groene openbare ruimte van Groningen

Engelse vertaling en afbeeldingen zie hieronder.

Bij civiele geschillen over schade aan gemeentebomen laat de stad tegenwoorden de bewoners het onderling uitvechten. Het zal u niets verbazen wie er wint: degenen die de bomen beschadigen.

De beste manier om schade aan een boom tijdens de bouw tot een minimum te beperken, is door niets te doen rond, in of bovenop het wortelstelsel van een boom. Bouw daarom een stevige omheining bij de buitenste druiplijn van de boom en laat binnen dit gebied geen activiteiten toe. Activiteiten die hieronder vallen zijn onder meer

  • het verlagen van de helling
  • het toevoegen van grond
  • het graven van sleuven
  • het parkeren of bedienen van machines in het gebied
  • het opslaan van voorraden, grond of graafmateriaal.
    (Bron: Iowa State University Extension and Outreach, Urban Forestry, https://hortnews.extension.iastate.edu/faq/what-effects-will-construction-activities-have-nearby-trees)

Steeds vaker zien we in Groningen een gebrek aan zorg en kennis over het werken rond gemeentebomen. Maar ook omwonenden die het publieke groen en dus ook de ruimte onder het bladerdak van een stadsboom als persoonlijke ruimte beschouwen en het gebruiken als vuilstortplaats voor afval, bouwmaterialen, als opslagruimte voor zware machines of als parkeerplaats voor auto’s.

Boomwachters Groningen krijgt, als ze schade aan gemeentebomen, wortels en grond via de normale klachtenroute op de website van de gemeente signaleren, doorgaans geen reactie. Maar als we de betreffende ambtenaar persoonlijk mailen, krijgen we vaak binnen een paar dagen een reactie.

Volgens het beleid van de stad (APVG) moet de groenafdeling van de gemeente na een melding de situatie onderzoeken. Als het boomkroongebied van stadsbomen wordt overladen door bouwmaterialen of andere belemmeringen, waarvoor geen vergunning is afgegeven, dan moet de bewoner of andere verantwoordelijke worden gevraagd om de materialen onmiddellijk te verwijderen. Ambtenaren kunnen bij dergelijke overtredingen ook boetes opleggen. Helaas wordt bovenstaande regel nauwelijks gehandhaafd en laat de ambtenaar zijn oor vaak hangen naar de behoeften van degene die de overtreding begaat. Hierdoor ontstaat blijvende schade door zware machines of bouwmaterialen die dagen of zelfs weken onder een boom blijven staan.

Bodemverdichting
Wanneer zware voorwerpen onder een boom worden geplaatst, kan de grond snel verdichten, met als gevolg dat water, voedingsstoffen en zuurstof niet worden doorgelaten kunnen worden waardoor uiteindelijk de wortels afsterven. Soms is de schade van zo’n verdichting al na maanden, maar meestal pas na jaren waarneembaar. Omdat daardoor de boom dus ook pas na vele jaren verslechtert zien bewoners niet de relatie tussen het verdichten van de bodem en de slechte conditie van het bladerdak. Elke boom-, grond-, wortel- en mycorrhiza-expert weet wel beter. Gemeenten, ook die van ons, hebben codes en best practices die vereisen dat boomstroken worden beschermd tijdens bouwprojecten en nooit mogen worden gebruikt als opslag- of stortplaats. Toch worden deze best practices zelden opgevolgd en leiden meldingen van overlast bij bomen bij de gemeente zelden tot onmiddellijke verwijdering van de zware materialen laat staan tot boetes.

Het verdichten van de grond kan binnen enkele uren plaatsvinden. In feite zouden bepaalde activiteiten nooit onder het bladerdak van een boom mogen plaatsvinden. Volgens het Oregon State Extension Urban Forestry Program mogen onderstaande zaken nooit voorkomen onder het bladerdak van een boom:

  • Neerzetten van bouwmaterialen of sloopafval.
  • Parkeren van voertuigen of apparatuur.
  • Opstapelen van grond, zand en/of mulch.
  • Graven van sleuven voor installatie of reparatie van nutsvoorzieningen, of voor installatie van irrigatiesystemen.
  • Veranderen van bodemkwaliteit door snijden of opvullen.
  • Beschadigen van wortels door sorteren, scheuren of rooien.
  • Bodemverdichting met materieel, voertuigen, materiaalopslag en/of voetverkeer.
  • Vervuilen van grond door schoonmaken van apparatuur (vooral beton) en voertuigonderhoud.
  • Aanleggen van ondoordringbare parkeerplaatsen, opritten en voetpaden.
  • Iets aan bomen bevestigen met spijkers, schroeven en/of spijkers.
  • Het verwonden of breken van boomstammen of takken door contact met voertuigen en zwaar materieel.
  • Verwonden van stammen met onkruidtrimmers en grasmaaiers.
  • Verwonden door brand of overmatige hitte.

(Bron: Boombescherming op bouw- en ontwikkelingslocaties: A Best Management Practices Guidebook for the Pacific Northwest, 2009, p. 4)

Hier zijn andere manieren om bodemverdichting onder een volwassen of jonge boom te voorkomen volgens de bekende BomenDoctor:

Hoe voorkom je bodemverdichting?

  1. Rij en parkeer NIET op de wortelzone van de boom. Kijk op de schets en respecteer de totale boombeschermingszone.
  2. Zet bouwwerken niet binnen de wortelzone van de boom (zie onderstaande totale kroonbeschermingszone) waardoor het onmogelijk wordt om met machines op deze plaats te komen. Maak voor de start van de woning duidelijke afspraken met de aannemer dat deze zone niet kan worden betreden.
  3. Laat ook geen afval, grond, voorraad van materiaal etc. toe in deze boombeschermingszone.
  4. Indien er toch kranen moeten passeren, kies dan voor een kraan met rupsbanden. Maar deze mogen niet manoeuvreren in de wortelzone en er moeten rijplaten gelegd worden. Dit zijn sterke platen die de druk van de machine verdelen over de grond zodat de impact op de grond lager is.
  5. Gebruik zo weinig mogelijk machines in je tuin, ook bij de tuinaanleg. Indien dit toch nodig is, gebruik rijplaten.

    (“Wat zijn de gevolgen van bodemverdichting op je bomen en planten?” 7-7-2021, geciteerd op 23-7-2-21, https://deboomdokter.be/blog/bodem /wat-zijn-de-gevolgen-van-bodemverdichting-op-je-bomen-en-planten/).

Ervaring boomschadegeschil in Haren, juli 2021
Deze week, na een maand grote stapels zware bakstenen, zandzakken, verspreid zand, potten en andere ongebruikte troep onder twee gemeentebomen te hebben gezien, bracht ondergetekende een vriendelijk bezoek aan haar buurman met een informatieve flyer over de gevaren voor bomen en grond wanneer zware materialen geplaatst worden op wortelstructuren. Ondergetekende deed ook een vriendelijk verzoek om het materiaal te verwijderen. De buurman nam de flyer in ontvangst en luisterde maar deed uiteindelijk niets en de materialen bleven nog enkele weken liggen en erger nog er kwam nog meer materiaal bij. Hierop nam ondergetekende actie en maakte de ruimte onder de boom vrij van bouwafval. Hierop reageerde de buurman met verbaal en fysiek geweld waardoor ondergetekende zich genoodzaakt voelde de politie te bellen.

The Wild Wild West of Groningen’s Urban Green Spaces

In civil disputes about damage to municipal trees, the city lets residents fight it out themselves.

Guess who wins? (spoiler alert) – aniti-tree bullies and urban green colonizers

Kristin McGee, July 23, 2021

“The best way to minimize damage to a tree during construction is to do nothing around, in, or on top of a tree’s root system. Construct a sturdy fence at least at the outer dripline of the tree and allow zero activity within this area. Prohibited activities inside the dripline of the tree include lowering the grade, adding soil, trenching, parking or operating machinery in the area, and storing supplies, soil, or excavation materials.” (Iowa State University Extension and Outreach, Urban Forestry)

Increasingly in Groningen we see a lack of care and knowledge about working around municipal trees, including by local residents who view grassy plots under a city tree’s canopy as personal space. Here tree strips are misused as a dumping ground for garbage, building materials, as storage space for heavy machinery, or as parking spaces for personal automobiles.

In the instances when we (the Boomwachters) signal this damage to municipal trees, roots and soil via the normal complaint route on the gemeente’s website, we generally get no reaction. Yet when we mail one of the tree bureaucrat’s personally, we often get a response within a few days. According to the city’s policies (APVG), the gemeente’s green division should investigate the situation and if city’s tree canopy area is deluged by building materials or other hinderances, and without a permit, a resident should be asked to immediately remove such materials. City workers can also fine such infringements. However what rather happens is that the green bureaucrat simply listens to the needs and intended plans of such a (reckless) resident and allows them to continue mistreating city trees, sometimes allowing heavy machinery or building materials to remain for days and even weeks under a tree’s canopy. This isn’t surprising since the city too often parks vehicles, equipment, and bricks on the fragile soil under a tree’s crown.

City machinery in Haren near and under tree canopies during street work, July 2021
Building materials left under tree canopy for weeks during Akerk renovation, Groningen 2020

Soil compaction

When heavy items are placed under a tree, the soil can quickly compact, blocking water, nutrients, and oxygen and eventually killing the roots. Usually the damage from such compaction is not discernable for months, but rather in years and so residents and others look up at the tree and when seeing green leaves they say – “ah stop worrying – het valt mee (it is fine)”. No actually it isn’t fine as any tree, soil, root, and mycorrhizal expert will tell you. Municipalities, including our own, have codes and best practices in place which require that tree strips are protected during building projects and should never be used as storage sties or dumping grounds. Yet rarely are these best practices followed and our alerting the municipality to tree negligence cases rarely results in immediate removal or fines.


Image of soil and roots underground tree with healthy and unhealthy soil (source, RTEC Tree Care)

Compacting soil can happen in a matter of hours. In fact certain activities should ideally never happen under a tree’s canopy. According to the Oregon State Extension Urban Forestry Program, these things should never occur under a tree’s canopy:

• Stockpiling construction materials or demolition debris.

• Parking vehicle or equipment.

• Piling soil, sand, and/or mulch.

• Trenching for utilities installation or repair, or for irrigation system installation.

• Changing soil grade by cutting or filling.

• Damaging roots by grading, tearing, or grubbing.

• Compacting soil with equipment, vehicles, material storage, and/or foot traffic.

• Contaminating soil from washing out equipment (especially concrete) and vehicle maintenance.

• Installing impervious parking lots, driveways, and walkways.

• Attaching anything to trees using nails, screws, and/or spikes.

• Wounding or break tree trunks or branches through contact with vehicles and heavy equipment.

• Wounding trunks with string weed trimmers and lawn mowers.

• Causing injury by fire or excessive heat

(Tree Protection on Construction and Development sites: A Best Management Practices Guidebook for the Pacific Northwest, 2009, p. 4)

A tree damage dispute in Haren, July 2021

This week, after a month of seeing large stacks of heavy bricks, sand bags, disperced sand, pots and other unused junk under two municipal trees, I made a friendly visit to this neighbor with an informative flyer about the dangers for trees and soil when leaving such materials over root structures. I also made a gentle request that this material be removed. The neighbor took my little flyer and listened but eventually did nothing and the materials remained there for several more weeks.

Bricks and building materials left unmoved for weeks under tree canopies, Haren 2021
Materials left for a month under tree canopy, Haren 2021

Then a week ago, a new pile of bricks and sand were dumped directly at the base of an ash tree which was recently heavily pruned by the city and thus was already recovering from the loss of part of its crown. I waited a week and then decided to remove this material myself since it was clearly unwanted as it was dumped in no particular way with piles of sand thrown out over the grass under the tree. Mid-way through, I was accosted by the owner of the house near the tree. He demanded I put his bricks back, went into my car taking out the bricks and throwing them again directly at the base of the tree (why not on his own lawn?). Throughout, he pushed me several times despite my request that he desist. I even requested that at least he move the bricks farther away from the tree trunk base. He did not.

I eventually called the police and rather than even ask me what had happened and why I had called (the neighbor was physically abusive and bullying), the police went directly to the tree bully, heard his story, took his side, and simply told me I shouldn’t have called and there was nothing they could do – it was a matter for the municipality. My explanations that a requst to the municiple’s general complaint portal received no response and after much debate, condensation, incriminating questions about where I was from, and demands for my ID, the police left and the bricks remained where they were. Although later the bully decided to make a joke of all this and place his bricks in a heart shape around the tree. If he could take time to do this, then why not just move them away from the tree to his own large property of freshly laid, yet treeless lawn (a veritible ecological deadzone).

Passive aggressive heart-shaped bricks of anti-tree bully with dead grass and sand disperced under adjacent tree

Then when conveying this story to the municipality (with digitally dated photographs), rather than request that this man remove this building materials immediately, they simply ask him what his plans are. He says he intends to leave it there for still another week, and guess what? The city worker says its fine. They city’s management has policies in place about what is allowed (this dumping of building materials is not allowed), but apparently here as a local resident (and bully), you don’t have to follow such codes, and you can do whatever you want for as long a you please, even if you severly compact the soil under city trees. This is quintesential laissez faire (non) governing with regards to urban green protection and we feel this is gross negligence on the part of the municipality.

Negligence by the city and the encroachment of public green zones

This kind of inactivity by the city gives a clear signal to residents that they can vandalize our green spaces and trees with impunity and increasingly they do just that. Tree vandalism and illegal removals are on the rise, and increasingly they are not fined and so damage and removal of trees is allowed with no consequence for the vandalizers. As boomwachters and as concerned citizens for our urban forest, we certainly don’t deserve to be intimidated, dismissed or assaulted for simply protecting what the municipality should have already protected. We continue to insist that due diligence must be executed by the city’s green bureaucrats. But time and again, the gemeente lacks real leadership, vision, and expertise and bureacrats are more than willing to allow the demise of our urban trees for the personal use of local residents who should be happy they have these life giving, cooling, pollution filtrating, bird hosting entities in their neighborhoods. And in a municipality with one of the lowest tree cover rates in the country (12%), we can’t afford to continue colonizing urban green spaces and destroying trees through illegal felling or through root destruction with garbage and building materials. Since 2010, we have lost 30% of our urban trees, and it is in part because of declining tree health from gross long-term negligence and compaction of soil by both city workers and local residents.

The boomwachters continues to communicate with the city about these problems and is hopeful for a dramatic change in the procedures for protecting our urban forest.

If you are upset about how the city handles such complaints, please send them (info@gemeentegroningen.nl) a letter (Gemeente Groningen, postbus 30026, 9700 RM  Groningen) or respond on their website (https://gemeente.groningen.nl/vraag-stellen) and feel free to cc the boomwachters at info@boomwachtersgroningen.nl.

Sources and further information:

Poster – Werken Rond Bomen: https://www.treevision.nl/files/Media/PDF%20bestanden/bomenposter-pdf.pdf

“Wat zijn de gevolgen van bodemverdichting op je bomen en planten? De Boomdokter.” 2021. https://deboomdokter.be/blog/bodem/wat-zijn-de-gevolgen-van-bodemverdichting-op-je-bomen-en-planten/

A Guide to Preserving Trees in Development Projects.” https://hortnews.extension.iastate.edu/faq/what-effects-will-construction-activities-have-nearby-trees

Puis Floris. 2021. Webinar: “Beschermen van bomen in projecten.” https://www.youtube.com/watch?v=Cf9r8rhi4c8

Gezamenlijke actie met de PvdD tegen verdubbeling biomassa naar 30% door RWE in Eemshaven

DATUM: 26 MEI – 8:30

PLAATS: Martini Kerkhof PROVINCIEHUIS GRONINGEN


Doe mee 26 mei bij het provinciehuis om actie te voeren tegen het besluit om het aandeel biomassa te verdubbelen van 15% naar 30%. Neem een stuk hout van het bos or een gesnoeide tak mee om te overhandigen aan de gedeputeerde.

Hier is het persbericht van de Partij voor de Dieren – de enige partij die nog steeds tegen dit rampzalige plan is:

“Groningen wordt meest bosrijke provincie dankzij RWE

Fact or fake?
Groningen, 18 mei 2021 – Energiereus RWE kondigt aan om enorme bossen te willen aanplanten in Groningen, ter compensatie van de extra CO₂ die de centrale in Eemshaven gaat uitstoten als er meer biomassa wordt verbrand. Op de vooravond van het debat over de omstreden vergunningverlening aan RWE lijkt de vervuiler zelf met ambitieuze groene plannen te komen. Met het terrein van de centrale als startpunt zal het bos zich uitbreiden naar het zuiden en westen toe, tot over de grenzen van Friesland en Drenthe. Fact or fake? De provinciale afdeling van de Partij voor de Dieren zet met een protestfilm de kijker aan het denken en vraagt aandacht voor de verwoestende gevolgen van houtstook in de centrale van RWE.

De Partij voor de Dieren wil laten zien dat de grootschalige kap voor RWE rampzalig is voor zowel biodiversiteit als klimaat. Jeroen van Linge, maker van het filmpje: ‘RWE richt onomkeerbare schade aan. De diersoorten die verjaagd worden keren niet terug naar een kale vlakte. Het duurt meer dan honderd jaar voordat een nieuw bos de CO₂ uitstootheeft gecompenseerd van een gekapt bos. In Estland, waar RWE veel hout koopt, wordt wel opnieuw geplant, maar die sprieten leveren niks op voor de dieren en het klimaat. Boscompensatie is dan ook niet meer dan een dekmantel voor beleid dat in essentie fout is.’ De partij wil dat houtverbranding voor energieopwekking onmiddellijk stopt.

De film laat op ludieke wijze zien hoeveel bos er nodig zou zijn om de kap voor RWE te compenseren. Er wordt in Estland honderd vierkante kilometer bos per jaar gekapt, het hout wordt geperst tot pellets. Bij de kap komt 2 miljoen ton CO₂ vrij. Tegen de tijd dat nieuw bos dit weer heeft opgenomen staat Groningen al lang onder water en is de wereld voor veel mensen onleefbaar geworden. Statenlid Ankie Voerman: ‘Helaas gelooft de provincie Groningen nog in groene sprookjes. Het College noemt houtige biomassa nog steeds ‘CO₂ neutraal’ – een al lang achterhaalde redenering. Als zij een vergunning verleent voor nog meer houtverbranding werkt zij simpelweg mee aan ecocide. Bovendien is het naïef om te geloven dat er geen natuurwaarden verloren gaan door het houtkapbeleid in Estland.’”

Video Kappen met Biomassa

De vernietiging van ons stadsbos door “European Tree Technicians” (ETT’ers)

(English below)

Kristin McGee

Tijdens het broedseizoen zijn stadsboomkappers overal aanwezig in parken en straten met het toppen, uitdunnen (lions tailing) en ophogen van onze bomen. Op dit moment worden op de Waterhuizerweg en het Tussenziel in Haren tientallen essen, eiken, elzen en esdoorns “gesnoeid”, bomen die enkele jaren geleden al overdreven waren opgehoogd – ruim boven richtlijnen van 4,5 meter aan de straatzijde en 2,5 meter aan de stoepzijde. Het aangaan van een discussie met de werkers leverde slechts een tijdelijke stopzetting op. De arbeiders gingen daarna gewoon door met het verwijderen van vitale, gezonde takken vol met knoppen. Takken die het zicht nergens belemmeren en ruim boven de 2,5 en 4,5 meter opgesnoeid zijn.

Omdat boomwerkers hoogwerkers gebruiken om bij de takken te komen, breken ze ook nog eens achteloos andere takken en kleinere bomen. Vervolgens worden stapels gezonde takken (en af ​​en toe een dode tak) opgestapeld en in grote dieselslurpende vrachtwagens van de gemeente verzameld, gechipt en verkocht als biomassa. Zeer duurzaam voor een gemeente die zich ‘groen’ noemt. Boomwerkers ontkennen echter dat ze voor deze functie extra takken afsnijden. Deze bomen hebben zo weinig over van de oorspronkelijke kroon dat ze nauwelijks meer dan een decennium zullen leven en dat in een straat die is afgesloten voor grote voertuigen. Dit is totaal niet nodig.

Het wordt tijd dat de gemeente Groningen aandacht gaat besteden aan de duizenden inwoners die door de jaren heen klagen over een dergelijke slechte behandeling van hun straat- en parkbomen. We hebben te kampen met hitte-eilanden en verlies van biodiversiteit, vervuiling en waterafvoerproblemen, en toch zijn dergelijke verwoestende snoeitactieken alleen maar destructiever geworden. Waarom ondernemen de huidige burgemeester en groene wethouder geen actie? We hebben verschillende keren contact met hen opgenomen maar krijgen geen antwoord. Wij vinden dat het geld van de belastingbetaler niet moet worden besteed om ons toch al lage aantal stads- en provinciale bomen te verwoesten. Vooral in een gemeente met een van de laagste boombedekkingsratio’s in Nederland (12%) moeten ze beter weten en doen!

Zie je zulke boomkappers (ETTers) je straatbomen verminken, maak dan foto’s en video’s, bel de gemeente, bel de wethouder en de burgemeester en je fractieleiders, stuur je foto’s en video’s naar ons (info@boomwachtersgroningen.nl) en schrijf een korte klacht op de website van de gemeente (https://gemeente.groningen.nl/klacht-indienen) met uw ongenoegen over hoe onze belangrijke bomen jaar na jaar zo onzorgvuldig worden beschadigd met als gevolg dat ze uiteindelijk moeten worden verwijderd.

Hier zijn foto’s van volledig gezonde takken die aan beide zijden van het trottoir zijn verwijderd, sommige meer dan vier meter lang met knoppen die net beginnen te ontkiemen. We hebben tientallen takken verzameld van meer dan 15 centimeter dik die grote wonden achterlaten op de stam. De kale stammen zijn nu vatbaar voor verbranding door de zon en voor barsten.
Hier is een video van een boom gesnoeid op de manier zoals hierboven beschreven.

Tekenen en delen onze petiitie: Stop schadelijk snoeien van bomen in Groningen

#wethouderchakor #burgemeesterschuiling #gemeentegroningen #bomenkap #EuropeanTreeWorkers

Elke Es wordt zwaar opgekroond, zelfs als hij niet ziek is
From The Science of Pruning, Colorado State University Extension (2018)
From Dr. Edward Gilman’s Illustrated Guide to Pruning (2019)
Bomen zijn vaker getopt of gekandelabeerd

The Ravaging of Our Urban Forest by City European Tree Technicians (ETTers)

Kristin McGee

During the nesting season, city tree cutters are everywhere present in parks and on streets thinning out crowns and lions tailing street trees. Today dozens of ash, oaks, alders, and maple trees were “pruned” on the Waterhuizerweg and Tussenziel in Haren, of trees already overly raised a few years ago – well above the 4.5 meters for street side and 2.5 meters on the sidewalk side. Entering in discussion only yielded a temporary cessation and once I was gone, the workers continued removing vital, healthy branches full of buds- branches nowhere blocking visibility and well above the 2.5 and 4.5 meter regulations for street trees.

Because tree workers use cranes (rather than tree climbing) to reach the branches, they carelessly break and crush other branches and smaller trees. Then piles of healthy branches (and the occasional dead branch) are stacked and gathered in large diesel guzzling trucks of the gemeente, chipped and sold as biomass. Tree workers deny that they cut extra branches for this role however. These trees have so little left of the original crown that they will hardly live more than a decade and on a street which is closed to large vehicles. This is totally unnecessary.

It is time the gemeente pays attention to the thousands of citizens who have complained about such ill treatment of their street and park trees. We are suffering from heat islands and biodiversity loss, pollution, and water drainage problems, and yet such devastating pruning tactics have only become more destructive. Why doesn’t the current mayor and green wethouder take action? We have contacted them several times with no response. We feel that tax payer funds should not be spent to continue ravaging our already low number of city and provincial trees in a municipality with one of the lowest tree covers ratios in the Netherlands (12%).

If you see such tree cutters (ETTers) ravaging your street trees, take pictures and videos, call the gemeente, call the wethouder and the mayor and your party leaders, send your pictures and videos to us (info@boomwachtersgroningen.nl) and write a short complaint on the gemeente’s website here (https://gemeente.groningen.nl/melding-schade-vuil-in-uw-buurt) with your dissatisfaction at how our important trees are so carelessly damaged year after year until such trees have to be removed.

Here are pictures of totally healthy branches removed on both sides of the sidewalk, some more than four meters long with buds just beginning to sprout. We’ve gathered dozens of branches over 15 centimetres thick leaving large wounds on the trunk and bald trunks now susceptible to sun burn and cracking.

Kap 19 gezonde plantanen in Winschoten

14 maart 2021

In Winshoten zijn er 16 gezonde platanen gekapt. De genoemde redenen zijn scheuren in het trottoir. Een dergelijke rationalisering legt de omgekeerde prioriteiten van gemeenten bloot. We moeten dergelijke hobbels eerst verhelpen met behoud van deze bomen en ook enkele imperfecties accepteren, aangezien bomen met een groot gestalte het meest waardevol zijn voor de gezondheid en veiligheid van deze buurt. Bewoners die in de buurt maar niet direct bij deze bomen wonen, zijn genegeerd, wat verwerpelijk is. De overdreven en te vaak genoemd behoefte aan ‘veiligheid’ (lees aansprakelijkheidsclaims) gaat voortdurend ten koste van onze bomen die juist helpen onze veiligheid te behouden want volwassen bomen bieden talloze ecosysteemdiensten en helpen bij het omgaan met klimaatverandering. Als u in Winschoten woont, bel dan om jouw klachten uit te leggen over het recentlijke bomenkap.

Een bewonner heeft zijn best gedaan om een bezwaar in te dienen tegen de kap van 19 prachtige en gezonde bomen in Winschoten.

Hier is zijn boodschap – Een requiem voor 19 prachtige bomen.

“Alle platanen meteen in de ver hakselaar gegaan, inclusief de bordjes “Kap mij niet”
Gelukkig hebben we nog wel mooie woorden over klimaatplannen, milieubeleid, zorg voor onze aarde, oproepen van jong en oud om toch voorzichtig om te gaan met bomen, natuurbehoud in alle vaandels. Helaas beseffen deze prachtige platanen niet meer dat wij mensen nu echt beter omgaan met onze ecologische omgeving. Woorden hebben het afgelegd en weer is een stuk Winschoten ontdaan van oude bomen.De kaalslag die al jaren woedt in onze gemeente heeft gezegevierd. In Polen wordt een kevertje als reden genoemd om het laatste oerbos te kappen.In Oldambt wordt het lastig riolering aanleggen aangevoerd om alles te kappen, in plaats van een metertje verder te plaatsen. Ook de afwatering zal met technische hulpmiddelen worden verbeterd, terwijl er niet wordt beseft dat deze 19 platanen samen voor heel wat natuurlijke afwatering zorgden. En dan hebben we het nog niet eens over het afvangen van CO2.Elke moeite om iets te bedenken om deze bomen te sparen is teveel voor bestuurders en beleidsmakers.Arme platanen, jullie hebben je best voor ons gedaan.Het spijt ons
Een verdrietige inwoner”

Winschoten

14 maart 2021

Werkbezoek van de Raad en Fotoboek 2016-2020

18 feb 2020

Kristin McGee

BOMEN BELEID EN UITVOERING 2016-2020 GRONINGEN FOTOBOEK

Op uitnodiging van Stichting Boomwachters Groningen zijn onlangs een groot aantal Raadsleden op werkbezoek bij ons geweest. Wij wilden al lange tijd onze visie voor de toekomst, maar ook onze zorgen en klachten m.b.t. bomenbehoud en onderhoud toelichten. Naast onze presentatie gaf #cobragroen op ons verzoek een lezing over boomkroonbedekking. Het was een vruchtbare bijeenkomst met goede vragen van de Partij voor de Dieren, SP, Stadspartij, D66, 100% Groningen en Groenlinks. Onze visie, kort gezegd, is om beter onderhoud van bestaande bomen te stimuleren zodat ze oud kunnen worden. Daarnaast willen we dat volwassen bomen beter beschermd worden in Groningen. Tenslotte willen we dat de huidige boomkroonbedekking groeit van 12% tot 25% in 2030. Ter illustratie van onze zorgen, hebben we een “Coffee Table” fotoboek gemaakt voor alle raadsleden met daarin foto’s van wat we in de laatste 5 jaren gezien hebben. Het is een kritische presentatie met een duidelijk mening. Er moet een nieuw beleids- maar ook uitvoeringsmandaat komen met meer expertise voor bomen en een betere interactie tussen de raad en de verantwoordelijke afdelingen zodat de waarde van bomen beter ingezien wordt en zij ingezet worden voor een gezonde toekomst en voor een betere biodiversiteit. 🌳

Hier is de film: https://youtu.be/r8ohoe-JMhE

Hier is de fotoboek:

Stichting Boomwachters Toespraak – Politieke Woensdag – Uitvoering Groenplan Vitamine G

6 januari 2020

On 6 januari, Kristin McGee, voorzitter van de Stichting Boomwachters Groningen, heeft een toespraak gegeven in reactie tegen de uivoeringsplan van de Groenplan Vitamine G.

Hier is het inspraak:

Wij zijn enthousiast over de vele initiatieven voor de vergroening van bepaalde wijken in Groningen. De rol voor de biodiversiteit en het aanplanten van bomen zijn welkome verbeteringen in het groenbeleid van de stad. We zijn blij dat de gemeente plannen heeft voor het beschikbaar maken van informatie op de website, zoals over de aanplant en de kap van bomen en het totale aantal bomen. Voordat zo’n plan kan leiden tot een echt duurzame groene stad, wil ik echter 3 kritische facetten benoemen die ontbreken in dit Vitamine G plan

  1. Behoud en bescherming van volgroeide bomen en bestaande naamloze groene gebieden

Ten eerste wil ik het hebben over een verbeterd behoud en bescherming van bestaande waardevolle bomen. Er is in het plan bijna niets concrete te vinden over het behoud en de bescherming van bestaande groene gebieden, van naamloze parken zoals het Driebondsbos en bestaande volgroeide bomen.We weten uit wetenschappelijke studies (Nowak) met behulp van instrumenten zoals iTreeTools dat volgroeide bomen ongeveer 70 tot 100 maal waardevoller zijn voor het milieu in de stad dan nieuw aangeplante bomen. We weten ook dat we middenin een klimaatcrisis verkeren en dat de komende 10 jaar zeer kritisch zijn voor het dempen van de negatieve effecten. Momenteel wordt ieder jaar een groot deel van deze volgroeide bomen in de stad, ook gezonde bomen, zonder duidelijke reden gekapt. We ervaren een gebrek aan de nodige behoedzaamheid binnen VTH, waar bijna altijd vergunning wordt afgegeven voor bomenkap zonder een behoorlijke onderbouwing. Dit moet veranderen. Het stadsbos in Groningen bestaat zoals wij het inschatten uit meer dan de helft volgroeide bomen. Deze bomen moeten beter worden beschermd.

In verband hiermee moet de vervanging van zieke volgroeide bomen niet, zoals nu gebeurt, de eerste aanpak zijn. We hopen eigenlijk op meer aandacht voor zorg en genezing van zieke bomen met bestaande methoden zoals het opwarmen van kastanjebomen, of het injecteren met allicine, in plaats van onmiddellijke kap. De toekomstige milieu-omstandigheden zullen alleen maar slechter worden door klimaatextremen. We moeten onze verwachtingen bijstellen en behoudender optreden bij afwegingen met betrekking tot de voor- en nadelen en risico’s van zieke bomen. Bomen worden te makkelijk verwijderd bij het eerste teken van veroudering of ziekte. Behandeling van deze bomen zou vaker overwogen moeten worden, voordat er wordt overgegaan tot kap. Onder de vele populieren en wilgen die onlangs zijn gekapt in Lewenborg bevonden zich tientallen gezonde bomen. Deze bomen zijn veel te vroeg gekapt, alleen maar vanwege het ongefundeerde algemene geloof dat alle populieren en wilgen vanaf een bepaalde leeftijd moeten worden geveld. Dit is rampzalig voor de biodiversiteit ter plaatse, zoals de vogel- en vleermuispopulaties. Wij pleiten voor een zorgvuldiger, individuele beoordeling van zulke bomen.

  • In kaart brengen van bestaande groene gebieden met doelen voor de toekomst

Als je wilt dat een groenplan succesvol is, moet het de volgende kernpunten bevatten: het opmeten en in kaart brengen van bestaande groene gebieden, van boomkroonbedekking en van de locatie van volwassen bomen. Dan moet er een plan komen voor de bescherming van deze gebieden, daar stedelijke ontwikkeling onophoudelijk doorgaat. Momenteel worden naamloze groene gebieden zonder veel protest of debat in de raad aangekocht, zoals is gebeurd met de honderden bomen (waaronder vele monumentale bomen) die zijn weggehaald voor het bouwproject van de Dilgt in Haren. De toenemende privatisering van wat eens openbaar groen was moet worden teruggedrongen, zodat er in de toekomst ruimte is voor het opkweken en het behoud van stadsbomen. We stellen voor deze groene gebieden in kaart te brengen en in de toekomst wettelijk te beschermen.

  • Financiering van boomverzorging in de toekomst

Tenslotte, er is sinds de negentiger jaren van de vorige eeuw flink gesnoeid in de budgetten voor het onderhoud van stadsbomen en het inhuren van expertise. Dit heeft de afgelopen jaren geresulteerd in wanbeleid met betrekking tot onze stadsbomen, met name onze monumentale bomen, die zijn beschadigd door slechte en agressieve snoeitechnieken. In de zeventiger jaren van de vorige eeuw waren er plotseling financiën beschikbaar voor de aanplant van nieuwe bomen. Deze bomen zijn nu grote, monumentale bomen, waardevol voor het milieu en de ecologie in de stad. Als deze bomen in het verleden niet goed waren onderhouden, dan zouden ze er nu niet meer zijn. Zonder goede voorzieningen voor toekomstig onderhoud leven bomen niet lang. Daarom moet er in plannen voor nieuwe aanplant een lange termijn voorziening voor toekomstig onderhoud worden opgenomen. Daarnaast moet de juiste expertise worden ingehuurd voor de bescherming van volwassen en oude bomen, waarvan er maar zo weinig zijn.

Dank u voor uw aandacht.

Nijestee plans to remove more valuable mature trees from Groningen’s urban forest

3 mature black pine trees slated for removal at the Van Houtenlaan in Helpman by Nijestee in Groningen in 20201

Jan. 2, 2020

Commercial residential corporations in Groningen such as Nijestee in Groningen often remove larger trees because they can be more expensive to maintain. In recent years, we have received dozens of reports of Nijestee improperly trimming or removing healthy trees within the premises of their rental buildings. Recently Nijestee requested the felling of these three black pine trees in Helpman in Groningen. Local residents have objected to these fellings.

It is not only the municipality which must do better to protect mature trees, which are 70 to 100 more valuable than newly planted trees in terms of ecosystem services, but commercial businesses have a role to play as well. Commercial trees can comprise some 30% of the total urban forest and therefor they deserve protection and quality care.

Everyone has to do their part to help Groningen mitigate against the climate emergency and also preserve local biodiversity for a truly sustainable city.

#Nijestee #gemeentegroningen #kappenmetkappen #urbanforestry

Bewoners in Lewenborg geschokt over bomenkap

Als Boomwachters krijgen we redelijk vaak mails of berichten van bewoners waarin ze hun zorg en ontevredenheid over de bomenkap in hun buurt. Over de recentelijk kap van 99 bomen in Lewenborg hebben we meerdere mails gekregen.

Een voorbeeld hiervan is een brief van een bewoner (geanonimiseerd) in Lewenborg waarin een uitgesproken mening over de recentelijk kap aan de Stuurboordswal is geuit. Deze brief was gestuurd naar de gemeente en kregen toestemming van de bewoner om deze hieronder te plaatsen:

9 december 2020

Beste gemeente,

Met pijn in mijn hart heb ik de oudste en hoogste bomen gekapt zien worden aan de Stuurboordswal. Ons prachtige uitzicht is weg. De bomen waren ook het “huis” van een troep kraaien die hier elke nacht overnachten. Gisteravond zagen ze bij terugkomst hun huis verwoest. Na minutenlang rondvliegen, zijn ze waarschijnlijk definitief vertrokken. Voor wie van de natuur houdt was dat hartverscheurend. En waarom? Veiligheid wordt genoemd. Maar de opbrengst uit bomenkap voor biomassa is waarschijnlijk een belangrijkere reden. Al eerder zijn gemeentes in Groningen gekapitteld over ongeremde kapdrift t.b.v. inkomsten uit biomassa. Vorig jaar was er nog een demonstratie bij het stadhuis tegen de manier waarop het kapbeleid in Groningen wordt uitgevoerd.

Vandaag lees ik op Oog tv dat er door de stichting Boomwachters een beroepsprocedure is aangespannen tegen de bomenkap in Lewenborg. Een bomenkap die mogelijk voorkomen had kunnen worden door goed onderhoud. De gemeente heeft de zitting van a.s. vrijdag die hierover gepland was niet afgewacht en de werkzaamheden alvast uitgevoerd. Ik wil dit op de scherpst mogelijke manier veroordelen. Het is ongekend respectloos en doet afbreuk aan het vertrouwen in de overheid in een tijd dat deze juist hard nodig is.

De gang van zaken is “prutswerk” en ik zou willen dat de verantwoordelijken hiervoor ter verantwoording worden geroepen.

Met vriendelijke groet,

Bewoner Lewenborg

Crowdfunding actie 5000 – Lewenborg en Selwerderhof

Beste bomenliefhebber,

Stichting Boomwachters is momenteel bezig om zeer waardevolle bomen in twee ecologische gebieden in de stad Groningen te behoeden voor kap. Zij heeft hiervoor jouw financiële hulp nodig en is daarom een crowdfundingsactie gestart. Het gaat om twee projecten:

Selwerderhof – kapvergunning voor 100 bomen
Het eerste project betreft de begraafplaats Selwerderhof, een cultureel en historisch waardevol gebied in het noordoosten van de stad. Het is de bedoeling om daar in totaal 100 populieren en wilgen te kappen. Dit gebied is een beschermde Stads Ecologische Zone waar veel vogels, vleermuizen, eekhoorns, reeën en egels voorkomen. Onderdeel van het huidige gemeentelijk beleid is om vooral populieren van een bepaalde leeftijd te verwijderen, ongeacht of ze relatief gezond zijn dan wel een reëel gevaar vormen voor hun omgeving.

Lewenborg – kapvergunning voor 99 bomen en 1 boom kandelaberen
Dit tweede project betreft een kapplan in Lewenborg met een looptijd tot 2023. In het gebied zijn vanaf 2012 al een aanzienlijk aantal bomen gekapt en ligt er nu een kapvergunning voor nog eens 99 bomen, met name populieren en wilgen maar ook veel andere soorten. Ook in de nabije toekomst zullen met enige regelmaat grote aantallen bomen worden verwijderd uit het gebied.

Expertise boomdeskundigen en ecologen m.b.t. Selwerderhof en Lewenborg
Wij vinden dat met het huidige beleid een bepaalde categorie bomen, zoals wilgen en populieren, wordt veroordeeld tot kap terwijl er nog vele goede exemplaren aanwezig zijn. De bomen worden dus niet individueel beoordeeld op hun gesteldheid maar zijn onderdeel van een plan. Om die reden hebben wij advies ingewonnen bij boomdeskundigen en ecologen. Deze experts zijn het niet eens met het oordeel van de gemeente om deze bomen te vellen. Het komt natuurlijk voor dat sommige van deze bomen moeten worden gekapt omdat ze te slecht zijn, maar het lijkt er nu op dat het voor de gemeente goedkoper is en voor de uitvoerder winstgevender om alle bomen in een bepaald gebied tegelijk te verwijderen en dat mag toch niet de bedoeling zijn.

Juridisch aanvechten
We hebben inmiddels in beide zaken bezwaar aangetekend en zijn gedwongen om ook de voorzieningenrechter in te schakelen om te voorkomen dat de bomen gekapt worden. In Lewenborg zijn al maatregelen getroffen voor de voorgenomen kap.

Om deze twee zaken voor de rechter te brengen, hebben we financiële hulp nodig. Met name de juridische kosten om ons tegen een redelijk tarief door een raadsman te laten bijstaan zijn voor de stichting aanzienlijk. We denken per zaak ongeveer 2500 euro nodig te hebben. Een deel van dit bedrag gaat ook naar onafhankelijke bomendeskundigen die op ons verzoek een ​​second opinion uitvoeren in reactie op de rapporten van de bureaus die in opdracht van de gemeente advies uitbrengen.

Geef royaal!
We vragen je alsjeblieft royaal te doneren, zodat we dit beleid van de gemeente Groningen van koers kunnen laten veranderen. Een beleid waar bomen, ongeacht hun waarde, worden verwijderd voor nieuwbouwprojecten en steeds vaker collectief worden gekapt bij de eerste tekenen van veroudering. We weten allemaal wat de onschatbare waarde van bomen is voor het klimaat, de ecologie en biodiversiteit. Help ons daarom deze bomen te behouden!

Rekening NL74 TRIO 07 88 95 84 88
Ten name van Stichting Boomwachters Groningen
O.v.v. Crowdfunding 2020

Hartelijk dank!
Stichting Boomwachters Groningen